 ปลิงใส หนึ่งในปรสิตยอดนิยมในบ้านเรา ต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ส่องดู |
 พรา-สิ-ควอน-เทล ราคาแพง แต่เป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับผู้ไม่นิยมใช้ฟอร์มาลีน |
"Praziquantel" อาวุธใหม่ในการกำจัดปลิงใสที่อ่อนโยนและปลอดภัย
| ก่อนจะอ่านเรื่องราวต่อไป ผมแนะนำให้ท่านไปอ่านเรื่อง "ความเข้าใจผิดๆ เกี่ยวกับปรสิตและดิมิลีน" เพื่อทำความเข้าใจก่อนครับ แล้วค่อยตัดสินใจใช้ Praziquantel (อ่านว่า พรา-สิ-ควอน-เทล) ผมขอขอบคุณ อาจารย์บรรเจิด (ขออนุญาตครับ ด้วยความเคารพและนับถือท่านเป็นการส่วนตัว) ที่แนะนำยานี้มาให้ และท่านก็เป็นคนเลี้ยงปลามานานพอสมควร แต่ชื่อเสียงไปปรากฏในเวบไซด์อินเตอร์ๆ เคยเจอชื่อบ่อยๆ |
ปลิงใส หนึ่งในปรสิตยอดนิยมในบ้านเรา ต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ส่องดู |
พรา-สิ-ควอน-เทล ราคาแพง แต่เป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับผู้ไม่นิยมใช้ฟอร์มาลีน |
|
Praziquantel เป็นยากำจัดพยาธิในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น คน หมา แมว ครับ จะช่วยกำจัดปรสิตประเภทพยาธิ หรือหนอนตัวแบนพวกตัวตืด
พยาธิปากขอ พยาธิไส้เดือน ที่ถือว่า จัดอยู่ใน phylum platyhelminthes สำหรับปรสิตในปลาคาร์พซึ่ง Praziquantel สามารถกำจัดได้ คือ ปลิงใส ซึ่งเป็นพยาธิภายนอก หรือพยาธิภายในชนิดอื่นๆ ครับ
ปรสิตพวกนี้ นอกจากจะเกาะตามลำตัวแล้ว ยังเกาะบริเวณเนื้อเยื่อเหงือก ทำให้เกิดแผลและทำให้เกิดการติดเชื้อโรคผ่านเข้าทางบาดแผลนี้ตามมา Praziquantel ค่อนข้างปลอดภัย เพราะสามารถใช้ต่อเนื่องได้เป็นเวลาหลายวัน แต่ก็แนะนำให้ใช้ยาชนิดนี้เดี่ยว ๆ ไม่ให้ร่วมกับตัวอื่น เพราะการใช้ยาหรือสารเคมีร่วมกันหลายตัว คนเลี้ยงต้องมีความรู้พื้นฐานว่า ยาตัวใดใช้แล้ว เสริมฤทธิ์ ยาตัวใดใช้แล้วหักล้างฤทธิ์กัน เหมาะสำหรับผู้เลี้ยงที่อยากจะหลีกเลี่ยงการใช้ฟอร์มาลีนให้น้อยที่สุด Praziquantel เป็นยาที่ไม่ทำลายสมดุลย์ของระบบกรองชีวภาพด้วย อย่างไรก็ตาม มีคำแนะนำว่า ควรใช้ในเชิงการรักษามากกว่าเชิงป้องกัน เนื่องจากยาตัวนี้ใช้ในการรักษาพยาธิใบไม้ในตับของคนด้วย จึงควรใช้อย่างระมัดระวังไม่ให้เกิดปัญหาการดื้อยา อันมีสาเหตุมาจากการเลี้ยงปลาครับ กลไกการทำงานของ Praziquantel คือ ตัวยาจะทำให้กล้ามเนื้อของปรสิตเกิดการชักกระตุกและเป็นอัมพาต จากนั้น ระบบภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติของปลาจะเข้ามากำจัดต่อไป ปัญหาของเราคือ จะรู้ได้อย่างไรว่า ปลาคาร์พของเรามีปัญหาพยาธิปลิงใส ??????? คำตอบคือ "ไม่รู้เหมือนกัน" อ้าวไฉนเป็นอย่างนั้น คือ หากจะตรวจจริงๆ ต้องใช้วิธีขูดเมือกปลาแล้วนำไปส่องกล้อง เพื่อจำแนกชนิดของปรสิต ครับ อย่างไรก็ตาม ปลาที่มีลักษณะอาการฮุบอากาศบ่อยๆ ว่ายแฉลบ ลอยหัวอยู่บริเวณหัวเจ๊ท หรือหัวทรายนานๆ มีโอกาสเจอปัญหาปลิงใสครับ แต่ก็ไม่ 100% เพราะอาจจะเป็นปัญหาจากปรสิตประเภทอื่นๆ เช่น โปรโตซัว ก็ได้ นี่จึงเป็นเรื่องยากในการจะสรุปหาว่า ปรสิตที่เราเจอเป็นอะไร แต่เพราะข้อดีคือ ค่อนข้างปลอดภัยต่อปลาสูง และปลิงใส จัดว่า เป็นหนึ่งในปรสิตยอดฮิตสำหรับพวกเรา ตัวนี้จึงมีโอกาสโดนมาก โดนมากกว่าดิมิลินที่ใช้กันผิดๆ ด้วยซ้ำไป ข้อเสียของ Praziquantel คือ ราคาแพงครับ บ่อ 10 ตัน อาจจะต้องใช้ซื้อยาเป็นมูลค่าประมาณ 700-900 บาทในการกำจัดปรสิตในแต่ละครั้ง เมื่อเปรียบเทียบกับการใช้สารเคมีตัวอื่น นอกจากนี้หากน้ำในบ่อปลาที่ใช้เป็นน้ำบาดาล หรือใช้ปะการังเป็นมีเดียหลักในระบบกรอง อาจจะทำให้การใช้ยาจะไม่ได้ผลครับ อัตราการใช้คือ 3 มิลลิกรัมต่อน้ำ 1 ลิตร หรือเท่ากับ 300 มิลลิกรัมต่อน้ำ 100 ลิตร (อย่าลืมเช็คขนาดของยาเม็ดที่ซื้อว่า กี่มิลลิกรัมด้วยนะครับ) แช่ปลาต่อเนื่อง 2 วัน งดอาหาร และไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนถ่ายน้ำแต่อย่างใด การใช้ยาตัวนี้ไม่เฉพาะปรสิตที่เรารู้จักดีคือ ปลิงใสเท่านั้นที่จะถูกกำจัด แต่ปรสิตภายในพวกพยาธิชนิดต่างๆ ก็จะถูกกำจัดออกหมด คุณอาจจะพบว่า หลังการใช้ Praziquantel ปลาบางตัวอาจจะมีอ้วนท้วน แข็งแรงดีขึ้นครับ ขอขอบคุณ คุณบรรเจิด , คุณ JR040 และคุณ Boy7888 และภรรยาที่ให้ข้อมูลเพิ่มเติมสำหรับเนื้อหานี้ด้วยครับ CHAIPAT รายงาน / 1 พฤษภาคม 2548 |