ความเข้าใจผิดๆ เกี่ยวกับปรสิต และ Dimilin
| Dimilin หรือ ดีมิลิน เป็นสารเคมีที่หลายคนยึดถือว่า
มันเป็น 1 ในยาสามัญประจำบ้านเลยทีเดียว จากที่ผมง่วนอยู่กับการทำเวบไซด์มากว่า 2 ปี มักพบคำถามที่มักถูกถามบ่อยๆ ว่า ทำไมใส่ดีมิลินแล้ว
ปลาคาร์พยังมีอาการว่ายแฉลบไปมาอยู่อีก หลายคนเติมรอบที่ 2 และรอบที่ 3 แล้วก็ยังไม่หาย เป็นเหตุที่ทำให้ผมอยากจะดึงเอาคำถามนี้มาหาคำตอบแบบว่าเป็นเรื่องเป็นราวครับ ดีมิลิน เป็นชื่อการค้าของสารเคมีที่มีชื่อว่า Diflubenzuron จัดว่า เป็น ยาฆ่าแมลง ประเภทหนึ่งครับ มีลักษณะเป็นผงสีเทาละลายน้ำได้ง่าย ต่างประเทศมักจะใช้สารเคมีตัวนี้กับงานเกษตรประเภทสวนป่า หรือพืชไร่ประเภทฝ้ายหรือถั่วเหลือง ดีมิลินที่จำหน่ายหากไม่ใช่ประเภทแบ่งขายแล้ว ก็จะมีตัวเลขกำหนดเป็นเปอร์เซ็นต์ เช่น 25 % WP หมายความว่า ในน้ำหนัก 100 % จะประกอบด้วยส่วนประสมที่ไม่ทำปฏิกิริยากับสารอื่นหรือตัวเฉื่อย 75% ที่เหลือคือ ดีมิลิน 25% ครับ สำหรับดีมิลินที่จำหน่ายในบ้านเราจะมีดีมิลินเป็นส่วนประกอบอยู่ราว 25-28% คุณสมบัติของดีมิลิน ดีมิลินมีคุณสมบัติการยับยั้งการสร้างเปลือกแข็งของสัตว์หรือแมลงประเภทที่ต้องสร้างเปลือกแข็งภายนอกประเภท Chitin ในการหุ้มห่อตัว (Crustacean) เช่น กุ้ง ปู แมลงปีกแข็งทั้งหลาย ด้วยคุณสมบัติแบบนี้ มันจึงมีฤทธิ์ทำให้ปรสิตประเภท หนอนสมอ เห็บปลา ที่ต้องอาศัยการลอกคราบปีละหลายๆ ครั้งในการเติบโต ไม่สามารถเติบโตต่อไปได้ เพราะเมื่อตัวอ่อนนิ่มข้างในเติบโตขึ้น และสลัดเปลือกแข็งหุ้มตัวออกไปแล้ว แต่กลับไม่สามารถสร้างเปลือกแข็งอันใหม่มาห่อหุ้มตัวมันเองในที่สุดมันจึงตายไป (ขอให้นึกถึงว่าหากคนเราไม่มีกระดูกแล้วจะมีลักษณะอย่างไร) ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับปรสิต และ Dimilin หลายคนยังคงเข้าใจคิดว่า ปรสิตเป็นสิ่งมีชีวิตที่มองเห็นด้วยตาเปล่า แม้ว่าจะมีขนาดเล็กมากก็ตาม และตัวที่เรารู้จักกันดีก็คือ หนอนสมอ และเห็บปลา เพราะมีตัวอย่างให้ดู แต่ข้อเท็จจริงก็คือ ยังมีปรสิตอีกหลายชนิดที่รังควานปลาของเราตลอดมาและเราไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า โดยเฉพาะกลุ่มโปรโตซัวซึ่งดีมิลินใช้ไม่ได้ผลครับ ซึ่งจะต้องอาจจะใช้สารเคมีตัวอื่นแทน ด้วยความไม่รู้ถึงสรรพคุณหรือคุณสมบัติของสารเคมีตัวนี้ เลยเข้าใจผิดคิดว่าหากใส่ดีมิลินแล้ว ปัญหาจะหมดไป |
![]() ดีมิลินแบบมียี่ห้อ เป็นยาฆ่าแมลงประเภทหนึ่ง |
|
อัตราการใช้ดีมิลิน อัตราการใช้ดีมิลิน อัตราการใช้อยู่ที่ 1 ส่วนในล้านส่วน / มิลลิกรัมต่อลิตร
หรือ 1 กรัมต่อน้ำ 1 ตัน หากใครที่มีช้อนตวงยาแบบมาตรฐาน เราพอประมาณได้ครับว่า ครึ่งช้อนชาจะประมาณเท่ากับ 1 กรัมของดีมิลิน ระยะเวลาในการใช้ เท่าที่ผมค้นหาจากแหล่งอ้างอิงหลายๆ แห่ง พบว่าค่อนข้างมีความแตกต่างกันครับ ขออนุญาตสรุปแบบนี้แล้วกันครับ ช่วงแรกที่มีปัญหา อาจจะทุก 15 วัน แต่หากจะใช้เพื่อป้องกันให้ใส่ทุก 30-60 วัน เวลาที่เหมาะสม ดีมิลินจะสลายตัวได้ง่ายเมื่อโดนแสงสว่างจึงแนะนำให้ใช้ตอนเย็น ความเป็นพิษของดีมิลิน จากรายงานพบว่า มีพิษค่อนข้างต่ำต่อสัตว์เลี้ยงและมนุษย์ครับ แต่ก็มีรายงานในสัตว์ทดลองบ้างว่า หากได้รับสารตัวนี้ในปริมาณมากๆ ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ก็อาจจะทำให้มีอาการตับ ม้าม โตกว่าปกติ เม็ดเลือดแดงมีไม่สามารถนำพาก๊าซออกซิเจนได้ดี แต่ยังไม่มีรายงานการทดลองความเป็นพิษ หรือพิษที่มนุษย์ได้รับจากดีมิลิน ข้อพึงระมัดระวังในการใช้ร่วมกับยาหรือสารเคมีอื่น ไม่แนะนำให้ใช้ร่วมกับยาหรือสารเคมีอื่น และต้องเข้าใจด้วยว่า ดีมิลินเมื่อละลายน้ำแล้ว จะลดปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำด้วยครับ |
![]() ดีมิลินแบบแบ่งขายที่เราเห็นกันทั่วไป |
![]() โปรโตซัวที่ทำให้เกิดโรคจุดขาว ซึ่งดีมิลินใช้ไม่ได้ผลครับ ในภาพกำลังเกาะ สร้างความรำคาญให้แก่เหงือกปลา |
![]() Trichodina ก็เป็นโปรโตซัวอีกอย่างหนึ่งครับ จัดว่าเป็นปรสิต ซึ่งดีมิลินใช้ไม่ได้ผลเช่นกัน |
|
คิดว่า พอคุณได้อ่านเรื่องดีมิลินนี้แล้ว คงจะเข้าใจมากขึ้นนะครับว่า
ทำไมบางกรณีถึงใช้ดีมิลินไม่ได้ผล Pat Koilover Group 28 กุมภาพันธ์ 2546 |