Fancycarp (ชมรมคนรักปลาคาร์พ)

O₂ สำคัญไฉน ? (ตอนที่ 1) เป็นที่รู้กันอยู่แล้วครับว่า ก๊าซออกซิเจนมีความสำคัญต่อปลาที่เราเลี้ยง ไม่ต่างจากที่เราใช้หายใจ แต่ปกติปริมาณออกซิเจนจะอยู่ในอากาศ การเพิ่มปริมาณออกซิเจนให้แก่น้ำในบ่อจะยิ่งมีความสำคัญมากขึ้น ยิ่งเราเลี้ยงปลามีจำนวนมากขึ้น การให้อาหารที่เพิ่มขึ้น ก็มีส่วนช่วยทำให้ออกซิเจนในน้ำลดลงอย่างรวดเร็ว เพราะปลาหายใจนำไปใช้เผาผลาญอาหารนั่นเอง ก๊าซออกซิเจนที่ละลายในน้ำ ควรมีระดับความเข้มข้นอย่างน้อยเท่ากับ 5 พีพีเอ็ม ปลาจึงจะมีชีวิตอยู่ได้ ในการเลี้ยงปลาของเรา เราคงไม่สามารถวัดปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำได้โดยง่าย เพราะอาจจะต้องซื้อเครื่องมือวัดเฉพาะ หรือนำตัวอย่างน้ำไปตรวจสอบ ซึ่งก็มีวิธีการที่ค่อนข้างยุ่งยากและมีค่าใช้จ่าย

วิธีตรวจสอบง่ายๆ ว่า ออกซิเจนในน้ำเพียงพอหรือไม่ก็คือ ในตอนเช้าตรู่ประมาณ 5 - 6 นาฬิกา คุณเคยสังเกตุหรือไม่ว่า ปลามาหายใจฮุบอากาศบริเวณผิวน้ำตลอดเวลาหรือว่ายออกันอยู่บริเวณน้ำตก ท่อพ่นน้ำ ท่อพ่นอากาศ หรือหัวทรายพ่นฟองอากาศเป็นส่วนใหญ่หรือไม่ครับ ถ้ามีเหตุการณ์ดังกล่าว ก็เป็นสัญญาณเตือนแล้วครับว่าปริมาณออกซิเจนในน้ำอาจไม่เพียงพอแล้ว จำเป็นต้องแก้ไขด่วน

Pipediffuser และ Aquarium หัวทรายแบบดั้งเดิมที่มีทั้งแบบก้อนกลม ทรงกระบอก และแบบรางสี่เหลี่ยม มีใช้อยู่ในบ้านเรามานานนับสิบปีแล้ว ปัจจุบันก็ยังคงเป็นที่นิยม แต่มีข้อเสียตรงที่อายุการใช้งานไม่นาน อุดตันง่าย

Fount และ Fount1 การปรับหัวน้ำพุทั้งสองแบบต่างมีผลต่อการละลายออกซิเจนในน้ำ การปรับแบบละเอียดและสูง จะเพิ่มความโอกาสในการละลายน้ำมากขึ้น

ออกซิเจนในน้ำ จะมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับ

อุณหภูมิของน้ำ ออกซิเจนจะละลายในน้ำได้มากเมื่อน้ำมีอุณหภูมิต่ำและจะลดลงเมื่อน้ำมีอุณหภูมิสูงขึ้น (ตาราง ความสามารถของการละลายของก๊าซออกซิเจน ณ ระดับอุณหภูมิต่างๆ)
พื้นผิวสัมผัสของอณูก๊าซออกซิเจน ยิ่งฟองอากาศมีพื้นที่สัมผัสมากและมีขนาดเล็กของอณูมาก ออกซิเจนก็ยิ่งมีโอกาสละลายน้ำได้สูง
ปริมาณก๊าซออกซิเจนที่ละลายในน้ำอยู่ก่อนแล้ว หากมีปริมาณก๊าซออกซิเจนละลายในน้ำอยู่ก่อนแล้ว มากจนเกือบจะถึงจุดอิ่มตัว อัตราการละลายของออกซิเจนใหม่ที่เติมลงในน้ำก็จะต่ำลง
พื้นผิวสัมผัสของน้ำ (ต่างจากข้อ 2) กรณีที่ผู้เลี้ยงสร้างให้บ่อเลี้ยงมีการพ่นน้ำออกแบบเหนือน้ำในลักษณะน้ำพุหรือน้ำตก เพื่อเพิ่มออกซิเจนในน้ำนั้น
ยิ่งน้ำที่พ่นออกมา มีพื้นผิวสัมผัสกับอากาศมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งเพิ่มโอกาสการแลกเปลี่ยนก๊าซระหว่างน้ำและอากาศมากขึ้นเท่านั้น
ปริมาณสารละลายต่างๆ ที่อยู่ในน้ำ น้ำที่มีสารละลายต่างๆ ในระดับความเข้มข้นสูง จะส่งผลให้ความสามารถในการละลายของออกซิเจนลดต่ำลง
ระยะเวลาในการสัมผัสระหว่างน้ำและก๊าซออกซิเจน
ปริมาณและลักษณะสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในบ่อเลี้ยง
ปริมาณสารอินทรีย์ต่างๆ ที่อยู่ในบ่อเลี้ยงที่ต้องใช้ออกซิเจนในการย่อยสลาย

อุณหภูมิ (เซลเซียส)	ความเค็ม (ส่วนในพันส่วน ; part per thousand)
อุณหภูมิ (เซลเซียส)	0	5	10	15	20	25	30
0	14.6	14.1	13.64	13.18	14.74	12.31	11.9
10	11.28	10.92	10.58	10.25	9.93	9.62	9.32
15	10.7	9.77	9.47	9.19	8.91	8.64	8.38
20	9.08	8.81	8.56	8.31	8.06	7.83	7.6
25	8.24	8.01	7.79	7.57	7.63	7.15	6.95
30	7.54	7.33	7.14	6.94	6.75	6.57	6.39
35	6.93	6.75	6.58	6.4	6.24	6.07	5.91