Fancycarp (ชมรมคนรักปลาคาร์พ)

ธรณีพิโรธสะเทือนวงการปลาคาร์พ

จะว่าไปแล้ว 2-3 ปีหลังนี้ สำหรับผู้นิยมปลาคาร์พนำเข้า มักจะได้ประสบกับข่าวที่ไม่ค่อยสู้ดีนักมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นการระบาดของ KHV ไวรัสหยุดโลกที่ทำเอาฤดูการนำเข้าปลาคาร์พกร่อยมาแล้วถึงสองปีติดกัน สำหรับปีนี้ทันทีที่กรมประมงเปิดไฟเขียวการนำเข้าปลาคาร์พจากประเทศญี่ปุ่น Koihunter ทั้งหลายกับต้องตกตะลึงกับข่าวร้ายช็อคโลกอีกครั้ง กับความเสียหายครั้งยิ่งใหญ่ของวงการปลาคาร์พและพลเมืองชาวอาทิตย์อุทัยที่เกิดจากธรณีพิโรธครั้งใหญ่

วันนี้นาย Kevin ได้รับเรื่องราวที่เรียกได้ว่ารายงานจากประสบการณ์ในที่เกิดเหตุจริง จากคุณณัฐวุฒิ เภาโบรมย์ หรือในวงการรู้จักกันดีในนาม คุณอ้วน สยามโค่ย จึงขอขอบพระคุณมา ณ.ที่นี้ด้วยครับ

คุณณัฐวุฒิ เภาโบรมย์ หรือคุณอ้วน สยามโค่ย ผู้ถ่ายทอดประสบการณ์จากสถานที่เกิดเหตุ

    เหตุการณ์แผ่นดินไหวที่ Niigata

    ตามที่ทราบกันแล้วว่า เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2547 ที่ผ่านมา เกิดแผ่นดินไหว หนึ่งในครั้งร้ายแรงที่สุดที่เคยเกิดขึ้นกับประเทศญี่ปุ่น วัดได้ถึง 6.8 ริกเตอร์ หรือเทียบเท่ากับความรุนแรงที่เกิดขึ้นที่เมืองโกเบเมื่อหลายปีก่อน ศูนย์กลางแผ่นดินไหวครั้งนี้อยู่ที่จังหวัดนิกาตะ บริเวณเมืองนากาโอกะและเมืองโอจิยะ นอกจากนั้น นิกาตะเป็นแหล่งกำเนิดปลาคาร์พครั้งแรกในโลก และเป็นพื้นที่ตั้งของฟาร์มปลาคาร์พจำนวนมากที่สุดในญี่ปุ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่หมู่บ้านยามาโกชิ (Yamakoshi) ตำบลมูชิกาเม่ (Mushigame) ซึ่งจัดว่าเป็นแหล่งที่มีผู้ผลิตปลาคาร์พหนาแน่นที่สุดในโลก และมีสภาพเป็นภูเขาสูงและบ่อปลาเกาะอยู่ตามไหล่เขา มีทิวทัศน์สวยงามมากในยามปกติ

    สภาพปัจจุบันของ Yamakoshi Villege มีการแยกตัวของแผ่นดินและเกิดการถล่มตัวของไหล่เขา ทำให้ถนนหนทาง ฟาร์มปลาคาร์พและบ่อดินพังเสียหายอย่างรุนแรงที่สุด บางฟาร์มถึงกับหายไปจากพื้นที่ตั้งเดิม จากการเคลื่อนตัวของดิน (Landslide) มีผู้เสียชีวิตหลายสิบคนและบาดเจ็บอีกกว่า 4,000 คน จากเหตุการณ์ครั้งนี้ รัฐบาลญี่ปุ่นต้องส่งเฮลิคอปเตอร์ทหารไปช่วยอพยพผู้คนออกจากบริเวณนี้โดยด่วน และตั้งเป็นแคมป์บรรเทาภัย และเป็นที่พักอาศัยชั่วคราว อยู่ตามสนามกีฬา ลานจอดรถของซุปเปอร์มาร์เก็ตต่างๆ พร้อมสนับสนุนอาหาร น้ำ และเครื่องอุปโภคต่างๆ แก่บรรดาผู้ไร้ที่อยู่อาศัย

    ความเสียหายที่เกิดขึ้นกับฟาร์มปลาคาร์พ

    สภาพดั้งเดิมของฟาร์มปลาคาร์พในแถบนิกาตะนั้น แบ่งออกเป็น 2 - 3 บริเวณใหญ่ๆ คือ กลุ่มที่มีฟาร์มหรือร้านขายอยู่บริวณชานเมืองนากาโอกะและชานเมืองโอจิยะ แต่มีบ่อดินตั้งอยู่บนภูเขา กับอีกกลุ่มที่ตั้งอยู่บนภูเขาทั้งฟาร์มและบ่อดิน
    กลุ่มที่อยู่บนเขาโดยเฉพาะแถบมูชิกาเม่นั้นเสียหายทั้งฟาร์ม บ้านและบ่อดิน อย่างแทบจะหมดสิ้น ตัวบ้านพังทลาย บ่อปูนส่วนใหญ่เกิดการแตกร้าว แต่ที่เสียหายอย่างรุนแรงที่สุดคือ บ่อดิน เกือบทั้งหมดหากไม่พังอย่างหมดสิ้นก็มีการแตกร้าวอย่างร้ายแรง
    ส่วนกลุ่มที่มีอยู่ข้างล่างภูเขานั้น บ้านและฟาร์มเสียหายเช่นกันแต่อาจน้อยกว่า บ่อปูนหลายแห่งแตกร้าวน้ำรั่ว บางแห่งถึงกับแตก อย่างไรก็ตาม ฟาร์มที่อยู่ในชานเมืองนั้นก็สูญเสียบ่อดินซึ่งส่วนใหญ่ตั้งอยู่บนภูเขาเช่นกัน

    ผลกระทบ - Niigata Breeder จะเป็นอย่างไรในอนาคต

    ความช่วยเหลือจากทางการญี่ปุ่นขณะนี้ยังมุ่งไปที่การช่วยจัดที่อยู่อาศัย และเครื่องอุปโภคบริโภคให้แก่ผู้ที่สูญเสียส่วนใหญ่จากเหตุการณ์ดังกล่าวมาเป็นความสำคัญอันดับแรก เหล่าบรรดาอาสาสมัครและทหารเร่งการซ่อมแซมส่วนที่เสียหายของเมือง โดยเฉพาะทางหลักๆ เช่น ทางด่วน และถนนในเมืองที่เชื่อมต่อกัน รวมทั้งบ้านพักชั่วคราว รัฐบาลญี่ปุ่นเร่งงานเต็มพิกัดเพราะรู้ดีว่าในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายนของทุกปี หิมะจะเริ่มตกลงมา และนิกาตะขึ้นชื่อเป็นแหล่งที่มีหิมะตกหนักที่สุด หนาถึง 2 - 3 เมตร ทำให้การบูรณะซ่อมแซมต่างๆ ได้อย่างยากลำบาก จนถึงแทบเป็นไปไม่ได้เลยในบางพื้นที่
    ส่วนการเข้าไปช่วยเหลือเฉพาะเจาะจงไปยังกลุ่มผู้เพาะเลี้ยงปลาคาร์พนั้น ยังไม่สามารถทำได้อย่างทั่วถึง เส้นทางรองๆ ที่ไปยังบ่อดินซึ่งมีอยู่มากมาย เป็นถนนเล็กๆ เลาะตามไหล่เขานั้น ขณะนี้ยังไม่มีการซ่อมแซมเลยในเกือบทุกพื้นที่ เพราะต้องจัดสรรความช่วยเหลือไปยังจุดที่สำคัญกว่าก่อน ทำให้บรรดาฟาร์มปลาคาร์พแทบทุกแห่งไม่สามารถเข้าไปแม้แต่ดู หรือเข้าไปซ่อมแซมบ้าน บ่อปูน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บ่อดินได้ จากการประเมินของฟาร์มส่วนใหญ่ บ่อดินแทบทั้งหมดเสียหายไม่มากก็น้อย และไม่สามารถเข้าไปทำอะไรได้เลยจนกว่าหิมะจะละลายหมดในช่วงเดือนมีนาคมปีหน้า ความรุนแรงครั้งนี้ทำให้หลายคนหมดเนื้อหมดตัว คาดว่าฟาร์มขนาดเล็กหลายแห่งอาจถึงกับเลิกกิจการไปเลยโดยสิ้นเชิง เพราะไม่มีปัจจัยพอที่จะซ่อมแซมฟาร์มและบ่อดินได้ ฟาร์มขนาดใหญ่ที่พอมีกำลังทรัพย์ก็คงดำเนินการต่อ แต่อาจมีรูปแบบที่เปลี่ยนไปบ้าง

    สิ่งที่ Breeder หลายรายบนภูเขาทำก็คือ การกลับเข้าไปในพื้นที่เพื่อไปเคลื่อนย้ายพ่อแม่พันธุ์ และปลา Tategoi ระดับสุดยอดเพียงไม่กี่ตัวลงมาจากภูเขา บางฟาร์มว่าจ้างเฮลิคอปเตอร์เข้าไปเคลื่อนย้ายปลาตัวสำคัญออกมา และนำมาฝากเพื่อนๆ ที่อยู่ข้างล่างภูเขาดูแล บางส่วนมีการส่งพ่อแม่พันธุ์ไปเก็บไว้ที่เมืองอื่นที่อยู่ใกล้กัน เช่น เมืองอิชาว่า (Isawa) ซึ่งมีอากาศอุ่นกว่าในช่วงหน้าหนาว

ปลาคาร์พสวยๆ ที่คัดได้ในทริป
สุดยอดการผจญภัยหนนี้

ความเสียหายที่เกิดขึ้นกับตัวปลานั้น ตามรายงานทราบว่า Tosai หรือลูกปลาที่เพิ่งเกิดในปีนี้เสียหายกว่า 85% หลายแห่งสูญเสียทั้งหมด เพราะปลาเล็กซึ่งเก็บอย่างหนาแน่นมักจะตายเมื่อเกิดไฟฟ้าดับและขาดอ๊อกซิเจนต่อเนื่องเป็นเวลานาน รายงานจากบางแหล่งข่าว ประมาณว่า มีการสูญเสียปลาคาร์พไปราว 13 ล้านตัว ปลาขนาดใหญ่ อายุ 2 ปีขึ้นไปบางส่วนที่รอดจากบ่อแตกยังพอหลงเหลืออยู่บ้าง แต่ยังมีอีกมากที่ตายไปเพราะบ่อดินที่พังลง บางส่วนที่อยู่ในบ่อปูนบนภูเขา ทางผู้เพาะพันธุ์ส่วนใหญ่ยังไม่สามารถคาดหวังอะไรได้ ว่าจะเป็นตายร้ายดีอย่างไร เพราะไม่สามารถเข้าไปยังพื้นที่ได้
แต่สิ่งหนึ่งที่บรรดา Breeder เป็นห่วงมาก คือ ในปีหน้าจะไม่มีบ่อดินเพียงพอที่จะเลี้ยงปลาในช่วงฤดูร้อนที่จะมาถึง จำนวนบ่อดินที่จะซ่อมเสร็จหลังฤดูหนาวนี้อาจมีเพียงส่วนน้อยเท่านั้น

    ความช่วยเหลือในหมู่ฟาร์มปลาคาร์พ

    ทางสมาคมชินโกไกและเจ้าหน้าที่เกษตรประมงท้องถิ่นของเมืองนิกาตะมีการประชุมร่วมกัน และพยายามที่จะช่วยเหลือบรรดาฟาร์มต่างๆ และช่วยอนุรักษ์สายพันธุ์ปลาคาร์พสำคัญของแถบนิกาตะไว้ อาจมีการจัดสร้างศูนย์รวมคล้ายสหกรณ์ขึ้นแห่งใหม่ จัดสร้างโรงเรือน และบ่อปูน จัดแบ่งเป็นสัดส่วน เพื่อให้เป็นสถานที่เพาะพันธุ์ปลาคาร์พนิกาตะในปีหน้าเมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์อีกครั้งราวเดือนพฤษภาคม - มิถุนายน
    ความช่วยเหลือซึ่งกันและกันของแหล่งบรรดาฟาร์มปลาต่าง ๆ ทำกันอย่างเต็มที่ โดยเฉพาะการลดความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้นกับปลา ฟาร์มที่โชคดีอยู่ในจุดที่รอดพ้นจากเสียหายรุนแรง ซึ่งมีอยู่น้อยแห่งจะกลายเป็นจุดที่เก็บปลาของบรรดาฟาร์มเพื่อน ๆ ที่เสียหายหนัก
    ในขณะนี้ เมื่อเข้าไปเยี่ยมชมฟาร์มบางแห่ง จะมีโอกาสได้เห็นปลาพ่อแม่พันธุ์ และปลาตัวที่ดีที่สุด ที่เรียกว่า Kashira ("Best of the Best") , Kashira Mawari (โดยทั่วไปหมายถึงกลุ่ม Top 2 - 3 ตัวของรุ่น) และกลุ่ม Top Tategoi (ปลาอนาคต) ของหลายฟาร์มที่ปกติมักเอาไปซ่อนไว้ตามบ่อลับหรือที่รู้จักกันว่า Secret Pond มาปรากฏตัวให้ยลโฉมกันได้

    ปีนี้ผมได้เข้าไปอยู่ในเหตุการณ์ช่วงแผ่นดินไหว Niigata ครั้งนี้พอดี และโชคดีที่รอดชีวิตกลับมาได้ ในขณะที่กำลังไปเลือกซื้อปลาและเพิ่งเสร็จจากการนำปลาขึ้นจากบ่อดินได้เพียงหนึ่งชั่วโมงครึ่ง นับเป็นประสบการณ์รอดตายที่น่ากลัวที่สุดในชีวิต หลังเหตุการณ์สงบลง อีก 2 สัปดาห์ ผมตัดสินใจกลับเข้านิกาตะอีกครั้งเพื่อเข้าไปจัดการเคลียร์เรื่องปลาที่ได้ซื้อไว้

    ปัญหาใหญ่ของ Breeder ที่รอดมาได้ขณะนี้คือ ไม่มีสถานที่เพียงพอที่จะเก็บปลา ทั้งในช่วงฤดูหนาวที่กำลังจะมาถึง และอาจไม่มีบ่อดินเพียงพอที่จะนำปลาเหล่านี้ไปเลี้ยงในฤดูร้อนหน้าด้วย

    หลังจากพูดคุยกันกับ Breeder ผมตัดสินใจที่จะเสนอขอซื้อปลาเกรดดีจำนวนมาก ทั้งปลาขนาดเล็กและขนาดใหญ่ โดยเฉพาะปลา Sansai (อายุไม่ถึง 3 ปี) ซึ่งเพิ่งขึ้นมาจากบ่อดิน ซึ่งเป็นปลาเกรดเยี่ยมที่มีโครงสร้างดี ที่ผู้เพาะพันธุ์จะเก็บไว้เป็นพิเศษเพียงปีละไม่กี่สิบตัวจากจำนวนลูกปลาหลายล้านตัวที่เพาะขึ้นในแต่ละปี ซึ่งปลาอื่นๆส่วนใหญ่ได้ถูกทยอยขายไปตั้งแต่ปลาอายุปีเดียวและปลา 2 ปี (Tosai และ Nisai) จัดว่าเป็นครั้งแรกที่มีโอกาสได้เลือกซื้อปลาใหญ่เกรดดีในจำนวนมาก แถมยังได้ราคาพิเศษอีก เหมือนในครั้งนี้ เป็นโอกาสสำคัญครั้งหนึ่ง ถือว่าได้ช่วยเหลือบรรดาเพื่อนๆ Breeder ที่ผมรู้จักสนิทสนมมานานหลายปี อีกทั้งยังเป็นโอกาสที่จะได้นำปลาชั้นดี มีโครงสร้างใหญ่ คุณภาพสูง มีโอกาสเติบโตเป็นปลาจัมโบ้ หรือขนาด Size 7-8 ได้สูงมาให้คนไทยได้ในราคาที่ไม่เคยมีมาก่อน

    สำหรับท่านที่อ่านตำราปลาคาร์พ ของ Dr. Kuroki และได้ยินได้ฟังมา อาจจำได้ว่า บรรดานักเลี้ยงปลาคาร์พชั้นเซียนส่วนใหญ่ นิยมซื้อปลา Sansai มากที่สุด เพราะมีโอกาสที่จะประสบความสำเร็จสูงกว่าปลาขนาดเล็กๆ ที่มี่โอกาสเปลี่ยนแปลงสูง ติดอยู่ที่ว่าส่วนใหญ่ปลา Sansai จะมีราคาค่อนข้างสูงมาก เพราะเป็นปลาระดับ Top ของรุ่นที่บรรดา Breeder จะเก็บไว้เพื่อขายเมื่อมีขนาดใหญ่เท่านั้น และมุ่งเจาะกลุ่มลูกค้าที่ต้องการปลาชั้นดีจริงๆ หรือเพื่อการประกวด

    ปีนี้ Sansai ชั้นดีหลายตัว ได้มาจากฟาร์ม Nogami ที่เมีชื่อเสียงมากในการผลิต โคฮากุและโชว่า สายพันธุ์ Dainichi ที่มีชื่อเสียง เพราะ มร.โนกามิ เป็นหลานแท้ๆ ของ Dainichi เป็นปลาที่ล้วนแต่มีขนาดใหญ่มากและโครงสร้างเยี่ยมทั้งสิ้น และอีกส่วนหนึ่งมาจากฟาร์ม Hasegawa ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีว่าเป็นผู้ผลิตโคฮากุระดับสุดยอด และปีนี้ยังมี Taisho Sanke และ Showa ชั้นดีจาก Hasegawa อีกด้วย โดยเฉพาะ Sanke นั้น เกิดจากแม่พันธุ์สาย Sadazo ที่มีขนาดใหญ่ถึงกว่า 90 ซม. และมีโครงสร้างที่ดีมากๆ และได้ผลิตลูกขนาดใหญ่มาหลายรุ่น นอกจากนี้ยังมี Nisai และ Tosai ราคาย่อมเยาว์อีกจำนวนมาก เพราะ Breeder เหล่านี้ไม่มีที่เก็บ จึงจำเป็นต้องปล่อยออกมา

    ปีนี้เป็นปีที่สยามโค่ย นำเข้าปลามามากที่สุดครั้งหนึ่ง อาจจำเป็นต้องแบ่งการนำเข้าออกเป็นหลายล๊อต เพราะขนาดของสถานที่กักกันโรคไม่สามารถรับปลาทั้งหมดได้ในครั้งเดียว ทริปนี้ถือเป็นทริปซื้อปลาที่สุดยอดการผจญภัยที่ต้องจดจำไปอีกนานแสนนาน

โดย อ้วน สยามโค่ย รายงานจากสถานที่จริง Niigata